{"id":77622,"date":"2016-08-15T12:00:40","date_gmt":"2016-08-15T11:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/?p=77622"},"modified":"2016-08-13T13:00:23","modified_gmt":"2016-08-13T12:00:23","slug":"turk-ideoloji-ve-din-psikolojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/2016\/08\/turk-ideoloji-ve-din-psikolojisi\/","title":{"rendered":"(T\u00fcrk) \u0130deoloji ve din psikolojisi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Robert-J.-Burrowes1.png\" ><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-76959\" src=\"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Robert-J.-Burrowes1.png\" alt=\"Robert Burrowes1\" width=\"137\" height=\"212\" \/><\/a><em>10 A\u011fustos 2016 &#8211; <\/em>Ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere g\u00fcnl\u00fck kararlar\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131nmas\u0131nda etkili ve d\u00fcnyevi konularda da \u00f6nem arz eden iki fakt\u00f6r; din ve ideolojidir.<\/p>\n<p>\u0130deoloji kavram\u0131; bu analiz metni ba\u011flam\u0131nda, genel anlam\u0131 itibariyle, bir bireyin veya toplumsal bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn (\u00f6rg\u00fctlemenin) politik, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve\/veya ekolojik faaliyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015fsal yakla\u015f\u0131mlar\u0131na \u015fekil veren de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, s\u00f6ylenceleri (myths), d\u00fc\u015f\u00fcnceleri (ideas), davran\u0131\u015flar\u0131, inan\u00e7lar\u0131 ve doktrinleri tan\u0131mlamaya yarayan bir terimdir. S\u00f6z konusu bu toplumsal \u00f6rg\u00fct siyasi bir parti, bir h\u00fck\u00fcmet te\u015fekk\u00fcl\u00fc, \u00e7ok uluslu bir kurulu\u015f, ter\u00f6rist bir grup, h\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f\u0131 bir organizasyon, sivil toplum kurulu\u015fu veya aktivist bir grup olabilir.<\/p>\n<p>Din kavram\u0131 ise; bu analiz metni ba\u011flam\u0131nda, genellikle bir Tanr\u0131 veya tanr\u0131lar eliyle iktidar olma kontrol\u00fc sa\u011flayan g\u00fc\u00e7 sahibi insan\u00fcst\u00fc bir varl\u0131\u011fa inanmay\u0131 tan\u0131mlar. Din olgusu; bir inan\u00e7 ve bir ibadet sistemini gerektirmesinin yan s\u0131ra, t\u0131pk\u0131 ideoloji konusunda oldu\u011fu gibi, bir toplumun de\u011ferler sistemine, s\u00f6ylencelerine, toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcncelerine, sosyal davran\u0131\u015flar\u0131na, inan\u00e7lar\u0131na ve doktrinlerine tan\u0131mlama getiren bir kavramd\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/world-religions-faiths.jpg\" ><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-77623 alignright\" src=\"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/world-religions-faiths.jpg\" alt=\"world religions faiths\" width=\"148\" height=\"150\" \/><\/a>Makro d\u00fczeyde konuya bakacak olursak; belli ba\u015fl\u0131 dinler olan Budizm, Hinduizm, Yahudilik, Hristiyanl\u0131k ve \u0130slam\u2019\u0131n olmas\u0131 gibi, kapitalizm, fa\u015fizm, muhafazak\u00e2rl\u0131k, kom\u00fcnizm, sosyalizm, feminizm, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k (pacifism) ve \u00e7evrecilik gibi k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel planda yayg\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi olan ideolojiler var. Bu yayg\u0131n din ve ideolojilerin \u00e7e\u015fitli varyasyonlar\u0131 da olur.Ancak, konuyu mikro d\u00fczeyde ele alacak olursak, b\u00f6lgesel d\u00fczeyde hizmet veren \u00e7e\u015fitli organizasyonlar, belirli semtlerde\/b\u00f6lgelerde a\u00e7\u0131lan hay\u0131r kurulu\u015flar\u0131 ve spor ama\u00e7l\u0131 faaliyet g\u00f6steren ve benzeri kul\u00fcpler \u00fcye kitlelerinin de payda\u015f olduklar\u0131 ideoloji ve dinlere g\u00f6re faaliyetlerde bulunurlar.<\/p>\n<p>Payla\u015f\u0131lan bir ideoloji veya bir din olgusu, \u00e7o\u011funlukla, ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip insanlar\u0131n bir araya gelmek \u00fczere birbirlerini bulmalar\u0131 ve ayn\u0131 hedefe ula\u015fmak amac\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan fonksiyonel bir yol olma g\u00f6revini yerine getirir. Toplumsal i\u015fbirli\u011fini sa\u011flayan bu i\u015flevsel yol, bir ama\u00e7 etraf\u0131nda bir araya gelen insanlar\u0131n arzu ettikleri hedefe ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yorsa, o halde, payla\u015f\u0131lan ideoloji veya dinin insan i\u00e7in de\u011ferli bir amac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Anacak, bir toplumda yeterli oranda payla\u015f\u0131lan bir ideoloji veya bir dinin, ne yaz\u0131k ki, o toplumu olu\u015fturan bireyleri i\u00e7in i\u015flevsiz halde temelleri de olabilir. Bir toplumda ortak payda g\u00f6revini g\u00f6ren bir ideoloji veya bir dinin, bazen hem ulusal ve hem de k\u00fcresel d\u00fczeyde yans\u0131malar\u0131 devam eden, hem bireysel ve hem de toplumsal d\u00fczeyde \u015fiddetli sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Tam da bu durumdan dolay\u0131 ideoloji ve din psikolojisini anlamakta fayda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk ya\u015fata bir ki\u015fi ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015fim seyrinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 olaylar ile ilgili gerekli bilgileri etraf\u0131ndaki insanlardan al\u0131r. Bir insan daha \u00e7ocuk ya\u015ftan itibaren, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak, \u015fu ya da bu \u015fekil de, m\u00fcdahil oldu\u011fu olaylardan edindi\u011fi deneyimlerinden ya\u015fam\u0131\/ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenir. Bir \u00e7ocu\u011fun geli\u015fim s\u00fcrecinde ebeveynlerin veya katk\u0131lar\u0131 kayda de\u011fer di\u011fer yeti\u015fkin ki\u015filerin (akrabalar, \u00f6\u011fretmenler ve din g\u00f6revlileri) veya aile bireylerinden deneyimli daha b\u00fcy\u00fck bir ki\u015fi, \u00f6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck bir karde\u015f s\u00f6z konusu \u00e7ocu\u011fu sosyal bir faaliyete yer almas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde te\u015fvik edici olur. \u00c7ocuk bu s\u00fcre\u00e7te kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131na zihinsel d\u00fczeyde cevab\u0131 bulur ve etraf\u0131nda bulunan insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kopya eder. Bu \u00f6\u011frenme ve kopya etme evresine \u00e7ocu\u011fun\/ki\u015finin \u201csosyalle\u015fme\u201d s\u00fcreci ad\u0131 verilir.<\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fun\/ki\u015finin deneyim edinerek ge\u00e7irdi\u011fi bu s\u00fcrecin ideolojik ve dinsel nitelikli davran\u0131\u015f elemanlar\u0131na tan\u0131mlama getirmek \u00f6nemlidir. Her \u015feyden \u00f6nce; b\u00fcy\u00fcme evresinde olan bir \u00e7ocuk veya geli\u015fme evresinde olan bir ki\u015fi i\u00e7inde bulundu\u011fu sosyal atmosferden \u00f6\u011frendi\u011fi konular aras\u0131nda emir niteli\u011finde ideolojik ve dinsel bilgi al\u0131r. Ki\u015finin ald\u0131\u011f\u0131 emir niteli\u011findeki bu bilgiler bazen benimsedi\u011fi ideoloji ve inand\u0131\u011f\u0131 dinin gerektirdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler\/vecibeler y\u00f6n\u00fcnde davran\u0131\u015f \u015fekil geli\u015ftirmesine neden olur. Bu bilgiler ki\u015finin yak\u0131n \u00e7evresinde bulunan di\u011fer yeti\u015fkin\/deneyim sahibi insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 veya \u00f6nerileri sonucunda olu\u015fan ola\u011fan kopyalama tutumlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kincisi ve belki de en \u00f6nemlisi; \u00e7ocuk\/birey ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fim seyrinde etraf\u0131nda bulunan yeti\u015fkinlerin de onay\u0131yla, fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n, bir tak\u0131m de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 edinir, s\u00f6ylenceleri dinler\/okur, fikir ve davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 \u00f6\u011frenir, inan\u00e7 ve doktrinlere tabi olur (sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal, ekonomik, dinsel, sportif ve ekolojik).<\/p>\n<p>Bu durumda, ki\u015finin \u00f6\u011frenme\/deneyim edinme s\u00fcrecinin fonksiyonel olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir sosyal geli\u015fme evresi s\u00f6z konusu. Tarihsel olarak, \u00f6zellikle belirli k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamda olmak \u00fczere, insan davran\u0131\u015flar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da a\u00e7\u0131klama getirilebilir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ocu\u011fun\/bir ki\u015finin, bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz olarak, etraf\u0131ndaki yeti\u015fkinlerden\/deneyimli insanlardan kopya etti\u011fi ideolojisinde ve dinsel inanc\u0131nda o ki\u015finin\/bireyin duydu\u011fu korkunun etkin oldu\u011fu i\u015flevsizlik haline de\u011finmek istiyorum.\u00a0 \u00c7ocu\u011fun\/bireyin korku duygusuyla davranmas\u0131n\u0131n nedeni benimsedi\u011fi ideoloji veya inand\u0131\u011f\u0131 dini vecibeleri gere\u011fi kendisini etkileyen korku duygusu s\u00f6z konusu iken, ayn\u0131 ideoloji, ayn\u0131 din \u00e7ocu\u011fun\/ki\u015finin geli\u015fme\/olgunla\u015fma evresinde kendisine ilham kayna\u011f\u0131 olan ki\u015filerin korku duymas\u0131na neden olmaz.<\/p>\n<p>\u0130deal bir D\u00fcnya\u2019da, bir \u00e7ocuk\/bir birey, korku duymad\u0131\u011f\u0131, sevildi\u011fi, kendisini g\u00fcven i\u00e7inde hissetti\u011fi bir ortamda sosyalle\u015fir. \u201cilk etapta g\u00f6r\u00fcnmeyen ya da g\u00f6r\u00fcnmez olan\u201d veya bir \u015fekilde ona zarar verebilecek nitelikte olup, \u201ctamamen g\u00f6r\u00fcnmeyen\u201d \u00f6zellikte \u015fiddetli durumlar da var. Bir \u00e7ocuk\/bir birey hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinde etkili olan veya daha sonra gerekti\u011finde se\u00e7ebilece\u011fi, tercihen etraf\u0131ndaki yeti\u015fkinlerin\/deneyim sahibi insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 idame ettirmeleri s\u00fcrecinde yap\u0131p ettiklerinde edindi\u011fi maddi d\u00fcnya bilgisinin fark\u0131nda olarak, istemesi halinde de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi farkl\u0131 de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, s\u00f6ylenceleri, fikirleri, inan\u00e7lar\u0131 ve doktrinleri se\u00e7mekte tamamen serbest olmas\u0131 gerekir. Durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek hi\u00e7 kimseye fayda sa\u011flamaz.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ocuk\/birey, bazen de \u00e7evresindeki insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda tuhaf bir \u015fekilde \u00e7eli\u015fki oldu\u011funu g\u00f6rerek, sonu gelmez bireysel ideoloji ve dinlerin bir versiyonunu benimseme s\u00fcrecine girerek ter\u00f6rize edilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Belirli de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, s\u00f6ylenceler, d\u00fc\u015f\u00fcnceler, inan\u00e7lar ve doktrinler \u2013 \u015fiddet olaylar\u0131yla ilgili olanlar da d\u00e2hil \u2013 kayg\u0131 verici d\u00fczeyde olabilir ve \u00e7ocu\u011fun\/bireyin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda zihin d\u00fcnyas\u0131na yerle\u015fik hale gelebilir. Bu durumda, bilinen anlamlar\u0131yla de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, s\u00f6ylenceler, davran\u0131\u015flar, inan\u00e7lar ve doktrinler olma \u00f6zelliklerini kaybederler, yeni bir bilgi ve kan\u0131t olma niteli\u011finde, bilin\u00e7li olarak, yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmek veya yeniden de\u011ferlendirmek \u00fczere eri\u015filebilir hale gelirler.<\/p>\n<p>Baz\u0131 insanlar i\u00e7in, \u00f6zellikle bir etnik gruba, belirli bir dinsel toplulu\u011fa, belirli kategorideki insan grubuna kar\u015f\u0131 belirli bir \u00f6nyarg\u0131ya arac\u0131l\u0131k eden ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klara g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7mek kolay olabilir veya muhafazak\u00e2r cenahtan geldi\u011fini bildikleri bir siyaset adam\u0131ndan duyduklar\u0131 sa\u00e7malama tarz\u0131ndan a\u00e7\u0131klamalardan \u00f6fkelenmi\u015f olabilirler. Ancak, muhafazak\u00e2r ideolojiye sahip bir siyaset\u00e7i i\u00e7in ideolojisinin gereklerini yerine getirme zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Bu zorunlulu\u011fu baz\u0131 durumlara inanmas\u0131n\u0131 gerektiren ter\u00f6rize edilmi\u015f bir \u00e7ocukluk\/geli\u015fme d\u00f6nemindeki deneyimleri ifade eder. \u00c7ocu\u011fun\/ki\u015finin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fen bu ter\u00f6rize edilme hali durumunda fark\u0131ndal\u0131k bilinci s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ki\u015finin fark\u0131ndal\u0131k bilincinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenilmesi amac\u0131yla bir soru sorulsa bile, o ki\u015fi hemen, gayet a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, korku duygusu i\u00e7inde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ki\u015fi zaten fark\u0131ndal\u0131k bilincinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ter\u00f6rize edilmi\u015ftir. Ki\u015finin fark\u0131ndal\u0131k bilincinin geli\u015fememesinin sebebi i\u00e7inde bulundu\u011fu bu sosyal \u00e7evresinden kaynakl\u0131 halidir.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde, \u00e7o\u011fu sosyalist s\u0131n\u0131f bilincini (kapitalizmin \u00fcretim ili\u015fkisi temeline dayal\u0131) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131\/tan\u0131k oldu\u011fu sosyal olaylar\u0131 analizinin merkezine ta\u015f\u0131yan ideolojisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Feministler genel olarak, ataerkil aile d\u00fczeninde, farkl\u0131 cinsiyet ili\u015fkilerinin toplumun \u00f6ncelikli sorunu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Irk\u00e7\u0131l\u0131kla m\u00fccadele eden \u00e7o\u011fu insan sosyal bask\u0131 konusunda beyaz \u0131rk egemenli\u011fini temel konu olarak g\u00f6r\u00fcr. Dinsel k\u00f6ktencilik taraftarlar\u0131 ise di\u011fer inan\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015farda tutarak, kendilerinin benimsedikleri inanc\u0131n tek do\u011fru oldu\u011funa inan\u0131rlar. S\u00f6z konusu ideoloji ve dine payda\u015f olanlar\u0131n en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131, benimsedikleri ideoloji veya inand\u0131klar\u0131 dinin ilan edilen temel niteli\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, \u00a0belirlenen hedeflerinden bir k\u0131sm\u0131na veya tamam\u0131na ula\u015fmak \u00fczere \u015fiddetin uygun bir davran\u0131\u015f oldu\u011funa inanmay\u0131 \u00f6\u011freniyorlar.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda konu ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015fiddetin uygun bir davran\u0131\u015f oldu\u011funa inanmay\u0131 \u00f6\u011frenen insan grubunun hakl\u0131 veya haks\u0131z olup olmamas\u0131 art\u0131k s\u00f6z konusu de\u011fil. Ancak, bu insan grubu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131\/tan\u0131k oldu\u011fu olaylar\u0131 ak\u0131l terazisinden ge\u00e7irmeden, insanl\u0131k ad\u0131na herhangi bir kayg\u0131 duymaks\u0131z\u0131n, adeta iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda eylemde bulunduklar\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne neden bu kadar s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 sorusu g\u00fcndeme gelir. \u0130deoloji ve din psikolojisi konusunun neden bu kadar \u00f6nemli oldu\u011fu burada g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p>Bir insan, herhangi bir kayg\u0131 duymaks\u0131z\u0131n, zihin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla, toplumsal ili\u015fkilerin ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131\/tan\u0131k oldu\u011fu sosyal sorunlar\u0131n analizinde ve bu sorunlarla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011fu s\u0131rada di\u011fer d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri de dikkate almaya istekli olursa, benimsedi\u011fi ideolojisi veya inand\u0131\u011f\u0131 dini, ak\u0131l terazisinden ge\u00e7irerek, \u00f6zg\u00fcr iradesiyle edindi\u011fi anlam\u0131na gelir. Alternatif bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc veya ki\u015finin ya\u015famakta oldu\u011fu sosyal geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 sorunlara alternatif bir a\u00e7\u0131klama getirilmesi i\u00e7in uygun kan\u0131tlar s\u00f6z konusu olmas\u0131 halinde, ki\u015finin zihin d\u00fcnyas\u0131 kapasitesinin meydana gelen sosyal geli\u015fmeleri analiz etme ve gerekti\u011finde yeniden de\u011ferlendirmeye alma yetene\u011fine sahip oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Bu insan grubuna d\u00e2hil ki\u015filer, bir eylemde bulunduklar\u0131 zaman, baz\u0131 din adamlar\u0131n\u0131n, \u00f6rne\u011fin hedef kitlenin e\u011fitimi alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, di\u011fer d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine y\u00fcksek d\u00fczeyde tolerans g\u00f6sterdikleri gibi anlay\u0131\u015fl\u0131 olabilirler.<\/p>\n<p>Bir insan, benimsedi\u011fi ideolojisi veya inand\u0131\u011f\u0131 dini ne olursa olsun, kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn tek do\u011fru oldu\u011funa dogmatik d\u00fczeyde \u0131srar ediyorsa, bu durumda, sosyal geli\u015fmeleri yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irip, daha ciddi analiz yapa bilme korkusu a\u00e7\u0131k hale gelir. Bu ki\u015filerin \u00e7ocukluk\/geli\u015fme evresinden itibaren kendi \u00f6zg\u00fcr iradelerine g\u00f6re korkusuzca d\u00fc\u015f\u00fcnme yetenekleri geli\u015fmeyecek \u015fekilde ter\u00f6rize olduklar\u0131 \u015feklinde basit bir sonucun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ve en nihayetinde, bu gruba d\u00e2hil ki\u015filerin, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sosyal sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u015fiddete ba\u015fvurma olas\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksen oranda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n daha \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131ndan itibaren, s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri ya\u015fam seyri s\u00fcrecinde etraf\u0131ndaki ki\u015filerin (yeti\u015fkin\/deneyimli, ya\u015f\u00e7a daha b\u00fcy\u00fck bir ki\u015fi) benimsedikleri ideoloji veya inand\u0131klar\u0131 dinin ortam\u0131na s\u00fcr\u00fcklenerek nas\u0131l da ter\u00f6rize edildikleri konusunda detayl\u0131 bir okuma yapmak isteyenler; <em>\u201cNeden \u015eiddet?\u201d ve \u201cKorkusuz Psikoloji ve Korkulu Psikoloji: \u0130lkeler ve Uygulamalar<\/em>\/ \u201c<em><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/tinyurl.com\/whyviolence\" >WhyViolence?\u2019<\/a>\u00a0and<\/em><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/anitamckone.wordpress.com\/articles-2\/fearless-and-fearful-psychology\/\" ><em> \u2018Fearless Psychology and Fearful Psychology: Principles and Practice\u201d<\/em><\/a>adl\u0131 eserleri okuyabilirler.<\/p>\n<p>Alan\u0131nda belge niteli\u011findeki bu eserler, ki\u015finin \u00e7ocukluk evresinden itibaren maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u015fiddeti ve bu \u015fiddeti ya\u015famas\u0131ndan sonraki hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etmesi evresinde g\u00f6r\u00fcnen, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmayan veya daha sonraki d\u00f6nemde g\u00f6r\u00fcnmez haldeki \u015fiddet konusuna a\u00e7\u0131klama getiren \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Ayr\u0131ca, ki\u015finin geli\u015fme evresinde yeti\u015fkinden kaynakl\u0131 maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet, sonraki ya\u015fam\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flama s\u00fcrecinde g\u00f6sterebilece\u011fi\/uygulayabilece\u011fi her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddet halinin kayna\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil eder.<\/p>\n<p>Bir ki\u015fi \u015fimdi, gayet do\u011fal olarak, \u015f\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama getirilebilir; her \u015feyin nedeni benim ideolojim mi?.. Belki de \u00f6yledir\u2026. \u00d6nemli bir okuma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren, ki\u015finin benimsedi\u011fi ideoloji ve inand\u0131\u011f\u0131 dini dikkatli bir d\u00fc\u015f\u00fcnme terazisinden ge\u00e7irmesini kapsayan elli y\u0131ll\u0131k bir ara\u015ft\u0131rma d\u00f6nemi sonucunda ortaya konulan \u00e7al\u0131\u015fmalar beni bu sonuca varmaya sevk etti. Bununla birlikte, \u015fayet birisi, ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klama olmas\u0131 deste\u011finde, ikna edici bir kan\u0131t \u00f6nerisinde bulunursa, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi\/inand\u0131klar\u0131m\u0131 yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irme yoluna giderek daha mutlu da olurum.<\/p>\n<p>Daha da iyisi; M\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131 tercih eden \u00e7ocuklular\u0131 yeti\u015ftiren Hristiyan ailelerin veya anar\u015fist olmay\u0131 tercih eden \u00e7ocuklar\u0131 yeti\u015ftiren muhafazak\u00e2r ailelerin oldu\u011funa tan\u0131kl\u0131k etti\u011fimde, belki o zaman, yanl\u0131\u015f tarafta duran\u0131n ben oldu\u011fumu g\u00f6rmek \u00fczere ihtiya\u00e7 duydu\u011fum her t\u00fcrl\u00fc kan\u0131t\u0131 elde etmi\u015f olurum.<\/p>\n<p>\u0130nsani bir \u00e7aba g\u00f6sterilmesi anlam\u0131nda, korkunun hakim oldu\u011fu herhangi bir sonucun meydana gelmedi\u011fi bir d\u00fcnyan\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fma yapma arzusunda olan birisinin, \u201c<em>\u015eiddetin Olmad\u0131\u011f\u0131 bir D\u00fcnya Yaratma S\u00f6zle\u015fmesini\u201d<\/em> (charter) imzalama sorumlulu\u011fu almas\u0131 laz\u0131m. \u00c7ok say\u0131da insan daha \u00e7ocuk ya\u015ftan itibaren etraf\u0131ndaki yeti\u015fkin ki\u015filerin nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekti\u011fi ondan istedi\u011fi inanc\u0131nda oldu\u011fu zaman zaten ter\u00f6rize edilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu aile, gayet bilin\u00e7siz bir \u015fekilde, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ya\u015fanmakta olan toplumsal geli\u015fmeler konusunda kendi ba\u015flar\u0131na fikir sahibi olmalar\u0131, edindikleri fikirler gere\u011fi bir inan\u00e7 bi\u00e7imi geli\u015ftirmeleri ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n arzu ettikleri \u015fekilde davranmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirmelerinden \u00e7ok kayg\u0131 duyar.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 itibariyle, genellikle bir insan\u0131n benimsedi\u011fi bir ideoloji ve inand\u0131\u011f\u0131 bir din \u00fczerinden geli\u015fen kayg\u0131\/ korku duygusu, ne kadar insani olursa olsun, o insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6n verebilen etken oluyor.<\/p>\n<p>______________________________________<\/p>\n<p><em>\u00c7eviren<strong>:<\/strong><\/em><em> Nizamettin Karabenk<\/em><\/p>\n<p><em>Kaynak:<\/em><em> <a href=\"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/2016\/08\/the-psychology-of-ideology-and-religion\/\" >https:\/\/www.transcend.org\/tms\/2016\/08\/the-psychology-of-ideology-and-religion\/<\/a><\/em><\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/alternatifsiyaset.net\/2016\/08\/10\/ideoloji-ve-din-psikolojisi-robert-j-burrowes\/\" >Go to Original \u2013 alternatifsiyaset.net<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere g\u00fcnl\u00fck kararlar\u0131m\u0131z\u0131n al\u0131nmas\u0131nda etkili ve d\u00fcnyevi konularda da \u00f6nem arz eden iki fakt\u00f6r; din ve ideolojidir.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-77622","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-original-languages"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77622\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}