{"id":84784,"date":"2017-01-02T12:00:23","date_gmt":"2017-01-02T12:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/?p=84784"},"modified":"2016-12-28T14:40:28","modified_gmt":"2016-12-28T14:40:28","slug":"turkish-turk-yeryuzunde-yasam-sona-eriyor-binlerce-tur-yok-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/2017\/01\/turkish-turk-yeryuzunde-yasam-sona-eriyor-binlerce-tur-yok-oluyor\/","title":{"rendered":"(Turkish-T\u00fcrk) Yery\u00fcz\u00fcnde Ya\u015fam Sona Eriyor. Binlerce T\u00fcr Yok Oluyor"},"content":{"rendered":"

Sizin bu yaz\u0131y\u0131 okudu\u011funuz g\u00fcn, yery\u00fcz\u00fcnde 200 t\u00fcr\u00fcn ( bitki, ku\u015f, hayvan, bal\u0131k, amfibi, b\u00f6cek, s\u00fcr\u00fcngen ) varl\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f olacak. Ertesi g\u00fcn bir 200 t\u00fcr daha sonsuza kadar yok olmu\u015f olacak.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fama y\u00f6nelik, insan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bu ac\u0131mas\u0131z y\u0131k\u0131m\u0131n gezegen tarihinde emsali g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. D\u00fcnya, t\u00fcrlerin kitlesel yok olu\u015funa alt\u0131nc\u0131 kez tan\u0131k oluyor ve bu seferkinin m\u00fcsebbibi insan. Ayr\u0131ca bu toptan yok olu\u015f giderek h\u0131zlan\u0131yor ve etkisi o kadar b\u00fcy\u00fck ki Birle\u015fmi\u015f Milletler, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ve h\u00fck\u00fcmetlerin ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fck p\u00f6r\u00e7\u00fck \u00f6nlemler ancak dostlar al\u0131\u015fveri\u015fte g\u00f6rs\u00fcn kabilinden oluyor.<\/p>\n

Ve durum \u015fu anda, yaln\u0131zca b\u00f6cekler, amfibiler ve bir \u015fekilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanlar taraf\u0131ndan isim verildi\u011fini varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayvanlardan olu\u015fan \u2018g\u00f6r\u00fcnmez\u2019 t\u00fcrlerin yok olu\u015fu de\u011fil.<\/p>\n

Sen ve ben, \u015fu anda ya\u015fayan en ikonik t\u00fcrlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n neslinin t\u00fckenmesine neden olmak \u00fczereyiz. Baz\u0131lar\u0131 \u00a0\u2018son derece kritik bir e\u015fikte\u2019 olan t\u00fcrlerden olu\u015fan foto\u011fraf galerisine bakmak isterseniz, bak\u0131n\u0131z \u2018Resimlerle, insanlar taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlar\u0131na getirilmi\u015f do\u011fal ya\u015fam\u2019 ( \u2018World\u2019s wildlife being pushed to the edge by humans \u2013 in pictures\u2019).<\/p>\n

T\u00fcrlerin neslinin t\u00fckenmesine ili\u015fkin daha fazla fikir edinmek istersen, yak\u0131nlarda yay\u0131nlanan raporlara bakabilirsin: \u2018Do\u011fal Ya\u015fama Kar\u015f\u0131 \u0130\u015flenen Su\u00e7lar Raporu: Koruma Alt\u0131ndaki T\u00fcrlerin Ticareti ( World Wildlife Crime Report: Trafficking in protected species)\u2019<\/a>\u00a0ve \u20182016\u00a0 Ya\u015fayan Gezegen Raporu ( Living Planet Report)\u2019\u00a0<\/a>. \u00a0Ya\u015fayan Gezegen Raporunda \u015fu c\u00fcmleler yer al\u0131yor: \u2018Raporda yer alan en \u00f6nemli istatistik, 1970-2012 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda % 58\u2019lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011funu ortaya koyuyor. Bu veri, hayvan pop\u00fclasyonunun k\u0131rk iki y\u0131lda yar\u0131dan daha az\u0131na indi\u011fi anlam\u0131na geliyor.\u2019<\/p>\n

Ve d\u00fcnyadaki okyanuslarda ne olup bitti\u011fini \u00f6\u011frenmek istersen BM\u2019nin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yeni rapor bu konuda kafa yormana neden olacakt\u0131r:\u00a0\u2018Yeni BM raporunda denizlerde \u00e7\u00f6plerin sekiz y\u00fczden fazla t\u00fcre zarar verdi\u011fini ve bunun \u00fclkelere maliyetinin\u00a0 milyonlar\u0131 buldu\u011fu belirtiliyor.\u2019\u00a0<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Elbette ki, bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 s\u00fcregitmekte olan iklim felaketiyle alakal\u0131 ve bu cepheden hi\u00e7 iyi haberler gelmiyor.\u00a0Bunun i\u00e7in, \u2018Kuzey Kutbunda Meydana Gelenler Ak\u0131llara Durgunluk Veriyor\u2019 (\u2018What\u2019s Happening in the Arctic is Astonishing\u2019)<\/a>\u00a0\u00a0 isimli yaz\u0131ya bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Fakat, iyi gitmeyen \u015feylerin hepsini de tam olarak bilmiyoruz. \u00d6rne\u011fin, topra\u011f\u0131n da can\u0131na okudu\u011fumuzu biliyor muydunuz? \u00d6yleyse \u2018Bu \u015eekilde Toprak Bozulmaya Devam Ederse Tar\u0131m Yapmak \u0130\u00e7in Son 60 Y\u0131l\u2019 (\u2018Only 60 Years of Farming Left If Soil Degradation Continues\u2019)<\/a> isimli yaz\u0131ya bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Ve bug\u00fcn azotun bile devasa problem oldu\u011funun fark\u0131nda m\u0131s\u0131n\u0131z?\u00a0\u2018Bilim \u0130nsanlar\u0131 G\u00f6z Ard\u0131 Edilen Azot Tehlikesine Dikkat \u00c7ekiyorlar\u2019 (\u2018Scientists shine a spotlight on the overlooked menace of nitrogen\u2019 )<\/a> adl\u0131 yaz\u0131y\u0131 okuyunuz.<\/p>\n

\u015e\u00fcphesiz, askeri \u015fiddet de, do\u011fal kaynaklar i\u00e7in sava\u015f\u0131rken topra\u011f\u0131, suyu ve atmosferi tahrip ederek ( insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekten s\u00f6z etmiyoruz ) yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ekosistemleri \u00fczerinde y\u0131k\u0131c\u0131 etkiye neden oluyor. \u015eu makaleleri okumak hi\u00e7 de keyif vermeyecek: \u2018Petrol cehennemi Irak \u2013\u00a0eko-ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmet hi\u00e7bir \u015fey yapm\u0131yor\u2019 (\u2018Iraq\u2019s oil inferno \u2013\u00a0government inaction in the face of eco-terrorism\u2019 ) <\/a>ya da Sava\u015f Projesinin Toksik Kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ( Toxic Remnants of War Project) adl\u0131 internet sitesi.\u00a0<\/a><\/p>\n

Fakat her bir askeri harcama eninde sonunda y\u0131k\u0131m i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Ba\u015fka bir i\u015flevi yoktur.<\/p>\n

Oysa, d\u00fcnyada 2.5 milyar insan yeteri kadar besin alam\u0131yor. Bak\u0131n\u0131z: \u00a0\u2018Her \u00fc\u00e7 ki\u015fiden biri yetersiz besleniyor ve bunun k\u00fcresel ekonomiye maliyeti y\u0131lda 3.5 trilyon dolar\u2019 (\u2018One in three people suffers malnutrition at global cost of $3.5 trillion a year\u2019<\/a>)<\/p>\n

Bunlar\u0131n hepsini okudu\u011funuzda \u2018Hay\u0131r sorumlu ben de\u011filim\u2019 diyebilirsiniz! Ama yan\u0131l\u0131yorsunuz. Sorumlu olman\u0131z i\u00e7in, hayatta kalmak amac\u0131yla di\u015fleri i\u00e7in filleri \u00f6ld\u00fcren yoksul bir Afrikal\u0131 olman\u0131z gerekmez, sentetik zehirlerle topra\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcren bir \u00e7ift\u00e7i olman\u0131z da gerekmez, insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcren ve yok eden bir asker ya da k\u00fcresel \u015firket i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan, \u00f6yle ya da b\u00f6yle k\u00f6yl\u00fcleri topraklar\u0131ndan eden bir ki\u015fi olman\u0131z da \u015fart de\u011fil.<\/p>\n

Sorumlu olman\u0131z i\u00e7in askeri ihtiya\u00e7lar i\u00e7in vergilerini \u00f6deyen, k\u00fcresel se\u00e7kinler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fcresel \u015fiddet ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenine hi\u00e7 itiraz etmeden kat\u0131l\u0131rken, d\u00fcnya kaynaklar\u0131ndan \u00fczerine d\u00fc\u015fen hisseden daha fazlas\u0131n\u0131 t\u00fcketen\u00a0 \u2018s\u0131radan\u2019 bir \u015fah\u0131s olman\u0131z yeterlidir.<\/p>\n

\u2018Peki neden?\u2019 diye sorabilirsin.<\/p>\n

\u0130nsan kaynakl\u0131 bu kitlesel yok olu\u015fta en \u00f6nemli etmen, korkun\u00e7 bir \u015fey olsa da baz\u0131 insanlar\u0131n belli t\u00fcrleri avlamas\u0131na benzer nedenler de\u011fildir. \u0130\u015fin asl\u0131, t\u00fcrleri u\u00e7urumun kenar\u0131na iten yaln\u0131zca iki sebep var: karada ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n\u00a0 habitat\u0131n\u0131, \u2013 ormanlar, meralar, sulak alanlar, turbal\u0131klar, mangrovlar* \u2026 \u2013 \u00a0insan\u0131n yarar\u0131 i\u00e7in ( ister yerle\u015fim alan\u0131 olarak, ister ticari ama\u00e7l\u0131, ister maden i\u00e7in, ister tar\u0131m ama\u00e7l\u0131 isterse de askeri ama\u00e7l\u0131 olsun ) bitmek t\u00fckenmek bilmeyen bir \u00e7abayla yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn do\u011fal alanlar\u0131n\u0131 her defas\u0131nda daha fazla i\u015fgal ederek sistematik olarak yok etmemiz\u00a0 ve su kanallar\u0131n\u0131, okyanuslar\u0131; radyoaktif at\u0131klar, karbondioksit, envai \u00e7e\u015fit zehir ve kimyasal at\u0131klar ve hatta plastik atarak yok etmemiz.<\/p>\n

Ve bu karada ve suda ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 yok etmede as\u0131l etmenin ne oldu\u011funu biliyor musunuz? Tamam\u0131, genelde sizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yere uzak olan kara ve su ya\u015fam alanlar\u0131 kullan\u0131larak \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnler ile bu ya\u015fam alanlar\u0131ndan elde edilen kaynaklara olan talebiniz. Yiyecek ve k\u0131yafet gibi en temel \u00fcr\u00fcnler zaman zaman ya\u011fmur ormanlar\u0131 ya\u011fmalanarak yarat\u0131lan tar\u0131m alanlar\u0131nda \u00fcretilir ya da a\u015f\u0131r\u0131 avlanma y\u00fcz\u00fcnden k\u00fcresel bal\u0131k stoklar\u0131n\u0131n t\u00fckendi\u011fi okyanuslardan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Fakat bu kaynaklar\u0131 kullan\u0131rken topra\u011f\u0131n, okyanusun ve su kanallar\u0131n\u0131n kendini yenileme i\u00e7in gerekli olan girdilere ve zamana olan ihtiyac\u0131n\u0131 hesaba katmay\u0131z.<\/p>\n

Ayr\u0131ca; yoksul insanlar\u0131, hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in marjinal arazilerde tar\u0131m yapmaya ya da nesli t\u00fckenmekte olan hayvanlar\u0131 avlamak zorunda b\u0131rakan, kaynaklar\u0131n adaletsiz bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131ndan olu\u015fan sisteme sorgusuz sualsiz dahil olmaya da devam ediyoruz.<\/p>\n

Bu y\u00fczden arkan\u0131za yaslan\u0131p oturarak Birle\u015fmi\u015f Milletlerden, uluslar aras\u0131 kurulu\u015flardan ya da h\u00fck\u00fcmetlerden bu sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in mucize yaratmalar\u0131n\u0131 beklemeyin. Zaten, \u015firket k\u00e2rlar\u0131n\u0131 ve askeri \u015fiddeti insanlar\u0131n e\u015fitli\u011fine ve ekolojik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe ye\u011f tutan ge\u00e7erli paradigmayla i\u015f g\u00f6ren \u00f6rg\u00fctlerle bunun olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Onca tersi s\u00f6yleme ra\u011fmen bu \u00f6rg\u00fctler sanayile\u015fmi\u015f toplumlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketime te\u015fvik ediyorlar ve gelirin ve zenginli\u011fin adaletsiz bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na olanak tan\u0131yorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durum bu \u00f6rg\u00fctleri, kurulu\u015flar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetleri y\u00f6netenlerin \u00e7\u0131kar\u0131na yar\u0131yor: bu kudurmu\u015f \u015firket elitleri \u00a0\u2018bilan\u00e7odaki son toplam\u2019 d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir de\u011feri g\u00f6rebilme yetene\u011finden mahrumlar. Bak\u0131n\u0131z\u00a0\u2018K\u00fcresel Se\u00e7kinler Kudurdu\u2019 ( \u2018The Global Elite is Insane\u2019)\u00a0<\/a><\/p>\n

E\u011fer insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcz y\u00fcze kald\u0131\u011f\u0131 bu en b\u00fcy\u00fck felakete kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7mek istersen, \u2013biyosferimizle uyumlu ve di\u011fer insanlarla e\u015fitlik i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenerek kendi yok olu\u015fumuzu \u00f6nlemek \u2013 seni ki\u015fisel sorumluluk alma konusunda y\u00fcreklendirebilirim.<\/p>\n

E\u011fer yapacaksan hemen harekete ge\u00e7men gerekiyor. En basitinden ki\u015fisel tercihlerinin baz\u0131lar\u0131nda zor fakat \u00e7ok de\u011ferli de\u011fi\u015fikliklere gidebilirsin. T\u0131pk\u0131 vegan ya da vejetaryen olmak gibi, organik ya da biyodinamik g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n alabilir ya da \u00fcretebilir ve kararl\u0131 bir \u015fekilde hangi zehir t\u00fcr\u00fc olursa olsun\u00a0 kullanmay\u0131, araba s\u00fcrmeyi ya da u\u00e7a\u011fa binmeyi reddedebilirsin.<\/p>\n

Fakat daha b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mda bulunmak istiyorsan da en etkili yol, d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan kendi kendine yetebilme becerini geli\u015ftirirken, \u00a0ki\u015fisel t\u00fcketimini sistematik olarak azaltmand\u0131r. Anita McKone ile ben \u2018The Flame Tree Project to Save Life on Earth\u2019( Yery\u00fcz\u00fcndeki Ya\u015fam\u0131 Kurtarmak i\u00e7in Alev A\u011fac\u0131 Projesi)<\/a> ismiyle yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z on be\u015f y\u0131ll\u0131k bir strateji tasarlad\u0131k.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, dostumuz olan di\u011fer t\u00fcrlere kar\u015f\u0131 \u015fiddeti de i\u00e7eren \u2018The People\u2019s Charter to Create a Nonviolent World<\/a>\u2019 ( \u015eiddetsiz Bir D\u00fcnya Yaratmak i\u00e7in Halklar S\u00f6zle\u015fmesi) isimli s\u00f6zle\u015fmeye internet \u00fczerinden imza atmay\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsin.<\/p>\n

Modern insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gizli trajedilerinden birisi de olan bitenlerden ki\u015fisel olarak sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131za inanarak y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemizdir. Bak\u0131n\u0131z \u00a0\u2018The Delusion \u201cI Am Not Responsible\u201d\u2018 ( \u2018 \u201d Bu Durumdan Ben Sorumlu De\u011filim\u201d\u00a0 yan\u0131lg\u0131s\u0131\u2019) .<\/a><\/p>\n

Daha kapsaml\u0131 bir a\u00e7\u0131klama i\u00e7in bak\u0131n\u0131z\u00a0 \u2018Why Violence?\u2019 (\u2018Neden \u015eiddet?)<\/a> ve \u2018Fearless Psychology and Fearful Psychology: Principles and Practice\u2019 ( \u2018 Korkusuz ve Korku Dolu Psikoloji: \u0130lkeler ve Uygulamalar\u2019 ).\u00a0<\/a><\/p>\n

\u00c7ok az ki\u015fi fark yaratabilece\u011fine inan\u0131yor ama bu do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n

Ve, hi\u00e7 bir \u015fey yapmamaya ya da yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri ba\u015fkalar\u0131na \u00a0b\u0131rakmaya karar verdi\u011fin her defas\u0131nda, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da neden hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f oluyorsun.<\/p>\n

Yok olu\u015f bize el sall\u0131yor. Ne yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun?<\/p>\n

(*) Mangrov: Gelgit sonucu olu\u015fan hali\u00e7lerde, tuzlu\u00a0batakl\u0131klarda\u00a0ve \u00e7amurlu k\u0131y\u0131larda s\u0131k ormanlar olu\u015fturan baz\u0131 a\u011fa\u00e7 ve \u00e7al\u0131 t\u00fcrlerine ve olu\u015fturduklar\u0131 ormanlara verilen isim.<\/p>\n

_____________________________________<\/p>\n

\"\"<\/a>Robert J. Burrowes, Ph.D.,<\/em>\u00a0<\/em>Bar\u0131\u015f, Kalk\u0131nma ve \u00c7evre TRANSCEND Network’\u00fcn bir \u00fcyesidir<\/a> b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc insan\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddeti anlamaya ve sona erdirmeye adam\u0131\u015ft\u0131r.1966\u2019dan beri insano\u011flunun neden \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlama \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yapmaktad\u0131r ve 1981\u2019den beri de \u015fiddet kar\u015f\u0131t\u0131 bir aktivisttir. <\/em>\u2018Why Violence?\u2018<\/em>http:\/\/tinyurl.com\/whyviolence<\/em><\/a> ( Neden \u015eiddet? ) adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r. Mail adresi \u00a0<\/em>flametree@riseup.net<\/em><\/a>\u00a0ve internet sitesi\u00a0<\/em>http:\/\/robertjburrowes.wordpress.com<\/em><\/a>dur.<\/p>\n

\u00c7eviri: \u00d6zg\u00fcr Giri\u015fen<\/em><\/p>\n

Go to Original \u2013 ozguruniversite.org<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sizin bu yaz\u0131y\u0131 okudu\u011funuz g\u00fcn, yery\u00fcz\u00fcnde 200 t\u00fcr\u00fcn ( bitki, ku\u015f, hayvan, bal\u0131k, amfibi, b\u00f6cek, s\u00fcr\u00fcngen ) varl\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f olacak. Ertesi g\u00fcn bir 200 t\u00fcr daha sonsuza kadar yok olmu\u015f olacak.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-84784","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-original-languages"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84784\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.transcend.org\/tms\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}